خلاقیت را می توان جزء جدانشدنی هر هنری دانست از جمله هنر نمایش. از هنر نمایش نیز می توان به نمایش خلاق اشاره کرد که براساس بازی نمایشی بوجود می آید و یک شکل طبیعی نمایش برای کودکان است.درحقیقت نام دیگر نمایش خلاق را می توان نمایش غیر رسمی دانست که در آن صحنه ای وجود ندارد و اعمال و گفتار کودکان بداهه شکل می گیرد.مربی با کودکان حرف می زند تا نظرهای آنها شکوفا شود.این نظرها در تمرینها و بازیهای نمایشی پرورش می یابد. در اصل مربی نقش راهنما را ایفا میکند.
در نمایش خلاق لباس و لوازم مهم نیستند، چون شخصیت پردازی درست، از حرکت بدن، پانتومیم و گفتار بداهه ناشی می شود. ممکن است از وسایل ساده و در دسترس نیز استفاده شود ولی الزامی نیست.
در نمایش خلاق تفاوتی بین بازیگران و تماشاچیان وجود ندارد، وقتی گروهی از کودکان صحنه ای را بازی می کنند، دیگران تماشا می کنند و اغلب با ایجاد صداهای لازم در نمایش شرکت می کنند،در بازی بعدی جای این دو گروه عوض می شود و در نهایت کودکان و مربی راههایی را برای بهتر شدن نمایش پیشنهاد می دهند.
هدف نمایش خلاق فراهم آوردن تجربه ای خلاق و ارزشمند برای کودکان است که در آن می توان مسائل آموزشی و پرورشی بسیاری را با ظرافت هرچه تمام جای داد.
توجه به این نکته ضروری است که کودکان اجرا را بسیار دوست دارند، بعد از آنکه مدتی با یگدیگر کار و نسبت به نمایش خود احساس آرامش کردند، می توانند آنرا برای گروهی از کودکان و حتی بزرگسالان اجرا کنند. در حقیقت نمایش خلاق را می توان یکی از پایه های تئاتر رسمی به حساب آورد .
در نمایش خلاق تأکید ما بر خلاقیت است، بنابراین برای طراحی دورۀ آموزشی آن نیز باید یک طرح کاملاً خلاقانه در نظر گرفته شود ، با وجود قدمهای دقیقی که برای ارایۀ آن وجود دارد توجه داریم این برنامه قابل انعطاف باشد، برای تغییرات و پیشرفتهایی که توسط گروه یشنهاد می شود، همیشه باید جایی در نظر گرفته شود. برای تنظیم و ارایۀ آن نیز توجه به سن افراد گروه،اولین قدم است که براساس آن محتوای برنامه شکل می گیرد، چون هر گروه سنی در شرایط خاصی از رشد همه جانبه( ذهنی، جسمی، اجتماعی،هیجانی و ...) قرار دارند که این شرایط، پایه و اساس تمرینها و فعالیتهای موجود است.
روش های نمایش خلاق
حرکات ریتمیک
برای اغلب گروه ها حرکت ساده ترین راهِ آغاز است و نوع حرکت بر اساس نوع گروه تعیین می شود.
هرگونه حرکات بدنی مثل انواع راه رفتن: راه رفتن معمولی، راه رفتن با طناب فرضی که به سر ، بینی، شکم، لگن، زانو و پنجه های پا بسته شده است.
راه رفتن حیوانات: از بچه ها می خواهیم نشان دهند هر حیوانی چطور راه می رود.
راه رفتن آدمهای مختلف، شخصیتهای مختلف، راه رفتن در سنین مختلف زندگی، راه رفتن با پای شکسته، راه رفتن با دست چسبیده به بدن، راه رفتن روی شن، راه رفتن روی شیشه، راه رفتن با وزنه ، راه رفتن تند، راهپیمایی، ایستادن، دویدن، پریدن و . . .
در ابتدا تمام افراد گروه باهم حرکات را انجام می دهند تا شرایط لازم برای ایجاد اعتماد به نفس و از بین رفتن کم رویی و خجالت بین کودکان فراهم شود. کم کم تمرین ها را گسترش می دهیم تا جایی که هر کودک به تنهایی توان انجام حرکات و حتی بیان دیالوگها را بدست آورد.
برای ایجاد حرکات مختلف می توانیم از ریتم ها و ضرب آهنگهای مختلف و متفاوتی استفاده کنیم ، برای ایجاد ریتم و ضرب آهنگ هم می توان از وسایل و ابزار مختلف نظیر دستگاه پخش موسیقی یا ابزارهای سادۀ ساخت صدا که مخصوص کودکان است نظیر دایرۀ زنگی- طبل- چوبهای صدادار- خاش خاشک- دّقک- قاشقک- سنچ- مثلث - زنگوله ها و ... استفاده کرد.
تهیه و ساخت این وسایل با کمی دقت و صبر و توجه به مواد دور ریز پیرامون، توسط خودِکودکان،امکان پذیر است.
برای ایجاد حرکات ریتمیک می توان از بازیهای نمایشی و آوازی که بسیار مورد پسند و پذیرش کودکان است نیز بهره جست. بازیهایی نظیر عموزنجیرباف- گرگم وگله می برم - ماه تی تی کلاه تی تی- گنجشک و پنبه دونه- قربون دستت عمو جون و . . .
اساتید برجستۀ کار کودک مانند افسانه شعبان نژاد و اکرم قاسم پور و مرحوم حمید عاملی در این زمینه آثار ارزشمندی را از خود به جای گذاشته اند که منابع ارزشمندی برای کار با کودک به حساب می آیند.
پانتومیم
پانتومیم از همان مراحل اولیۀ نمایش خلاق آغاز می شود و شباهت زیادی با حرکات ریتمیک دارد با این تفاوت که در آن برای بیان موضوع و احساسات فقط از حرکت استفاده می شود بدون بکارگیری کلام. برای ارایۀ آن حتی می توان از هیچ موسیقی و صدایی استفاده نکرد.
پانتومیم را میتوان با اعمال سادۀ انفرادی، خلق تصویر با بدن، و پانتومیم روایی یعنی روایت داستان با بازی و بدون استفاده ازکلام، به کار گرفت.در اینجا هم بسته به موقعیت و سن افراد گروه می توان از آشناترین اعمال و ساده ترین آنها شروع کرد. برای نمونه تمرینهای زیر ارایه می شود:
سفر با اتوبوس-گفتگوی تلفنی- تماشای تلویزیون- بریدن درخت- نخ کردن سوزن- دِرو کردن- مورچه ای که دنبال غذاست- نان پختن- میوه چیدن از درخت- بوی دود و کشف آتش- کمک به کور- بازی با توپ خیالی- راه رفتن در شن، روی شیشه، با پایی شکسته- ساختن شکلهای هندسی( مثلث، مربع، دایره و . . . ) در فضا- بدن شما بادکنکی است که کم کم باد می شود و در یک آن خالی می شود. مسواک زدن- بستن بند کفش و ....
برای ارایۀ تمرینها می توانیم از طرح و نظر کودکان نیز استفاده نماییم.
پانتومیم باعث می شود ذهن شفاف و دقیق عمل کند همچنین کودکان را عادت می دهد تا هم ازحرکات بزرگ بدنی و هم از رفتارهای جزئی مؤثر استفاده کنند .( ماهیچه های بزرگ و کوچک کودکان تقویت می شود. )به این ترتیب در شخصیت سازی به آنها کمک می کند.
نظر و تجربه خود را برای دیگران ثبت کنید